Dijken
Gemalen
Zuiveringen
Schoon water
Muskusrattenbestrijding
Veranderingen in het klimaat
Beheer watergangen en oevers
Waterschap en natuur
Feiten en cijfers
Vanaf de jaren dertig tot de jaren zeventig van de vorige eeuw is er heel hard gewerkt om Flevoland te maken. De polders zijn aangelegd en ingericht. Inmiddels wonen, werken en leven er al tientallen jaren mensen in Flevoland. Zo, da’s klaar zul je denken. Stukje land gewonnen, niets meer aan doen. Maar, niets is minder waar. Elke dag (en soms ook ’s nachts) werken er honderden mensen om de polders bewoonbaar te houden. Met het aanleggen van een polder bén je er namelijk niet.
De dijken rond Flevoland zorgen ervoor dat er geen water de polders meer instroomt. Deze dijken zijn uiteraard hoger dan het water. Ook zijn ze hoog genoeg om golven tegen te houden. Om te zorgen dat dit zo blijft, werken er elke dag mensen op en aan de dijken. Waterschap Zuiderzeeland heeft hiervoor opzichters in dienst. Deze opzichters rijden elke dag over de dijken om deze te controleren op schade. Doordat ze dit elke dag doen, zijn we er snel bij als er bijvoorbeeld een stukje dijk is weggezakt. Dit moet snel gemaakt worden, voordat ook de rest van de dijk wegzakt. Daarnaast worden de dijken regelmatig onderhouden, zodat de kans kleiner is dat er schade ontstaat.
Hoe sterk moet een dijk zijn om het water van het IJsselmeer tegen te kunnen houden? Vroeger deden mensen dit op gevoel en werd de dijk verhoogd als het water er overheen kwam. Nu zijn daar ingewikkelde computerberekeningen voor. Maar, niets is zeker en zeer extreme weersomstandigheden kunnen er altijd nog voor zorgen dat het water een keer over de dijk komt. Daarom moet we altijd blijven opletten en blijven rekenen.
Een deel van de dijk bij Urk
Niet alleen de dijken zorgen ervoor dat Flevoland droog blijft. Elke dag stroomt er water ónder de dijken door en komt het door de bodem naar boven, dit noemen we kwelwater. Bovendien regent het ook regelmatig in Nederland en dus ook in Flevoland. Als we al dat water in de polders laten, dan hebben we binnen enkele weken toch nog natte voeten. Dat willen we niet, dus gebruikt het waterschap zijn gemalen nog elke dag. De gemalen zorgen ervoor dat het te veel aan water de polder weer uit gepompt wordt.
Waterschap Zuiderzeeland heeft zeven gemalen. Drie in de Noordoostpolder en vier in Oostelijk en Zuidelijk Flevoland. Deze gemalen hebben er voor gezorgd dat Flevoland land werd. Tijdens de aanleg van de polders werden er eerst dijken gelegd rond de gebieden die droog moesten. Dat deden ze door stenen en zand in het water te gooien. Binnen die dijken was alleen water, het was een soort hele grote bak geworden. Op de dijken werden gemalen gebouwd. Die hebben toen het water uit de ‘bakken’ gemalen, net zolang tot de bak leeg was en de bodem zichtbaar was. Op die bodem leven wij dus nu! Als je goed kijkt kun je hier en daar de schelpen in de aarde zien zitten.
Een kijkje binnen in het gemaal van Lelystad.
Waterschap Zuiderzeeland zorgt er voor dat er niet te veel en niet te weinig water in Flevoland is. Ook zorgt het waterschap ervoor dat het water in sloten, grachten en vaarten een goede kwaliteit heeft. Dit doen we onder andere door het rioolwater schoon te maken in onze afvalwaterzuiveringen. Elke dag maken we met z’n allen heel veel drinkwater vuil. Door te douchen, naar de wc te gaan of bijvoorbeeld de wasmachine te laten draaien. Dit water gaat via het riool naar een zuivering. Er zijn vijf zuiveringen in Flevoland. Die pompen het water na zuivering weer in de sloten terug. Het water is dan schoon, maar het is geen drinkwater. Daarvoor zijn drinkwaterbedrijven, zoals Vitens.
Luchtfoto van de AWZI in Tollebeek.
Heel vroeger waren zuiveringen nog niet nodig. De natuur kon zelf de vervuiling schoonmaken. Bacteriën in het water aten het vuil op en het water bleef van goede kwaliteit. Helaas gaat dat tegenwoordig niet meer. Doordat er nu veel meer mensen zijn en er industrie is, komt er te veel vuil in het water. Daarom is in een zuivering de natuur nagemaakt. In zuiveringen zitten heel veel bacteriën die het vuil opeten. De medewerkers van de zuiveringen helpen de bacteriën wel. Zo worden de grove stukken met een rooster als eerste uit het water gevist. Ook wordt er lucht in de bakken met water en bacteriën geblazen, daar gaan de bacteriën harder van werken. Maar buiten die twee dingen is het zuiveren van water puur natuur.
Beluchtingstanks op de AWZI.
Ga dan eens naar de site van Waterschap Zuiderzeeland. Daar kun je een rondleiding over een zuivering maken.
Vuil water komt niet alleen uit het riool, mensen gooien ook van alles en nog wat in de sloot. Afval, olie en andere troep komt soms onbedoeld, maar ook wel bewust in het oppervlaktewater terecht. Het waterschap probeert dit te voorkomen. Medewerkers van Waterschap Zuiderzeeland (handhavers) controleren bedrijven en agrariërs of zij geen verkeerde stoffen in het water gooien. Ook proberen ze, als er bijvoorbeeld olie in het water gegooid is, uit te zoeken wie dit heeft gedaan. De handhavers mogen namens het waterschap ook boetes uitdelen. Hoe weet je nu wat de kwaliteit van het water is? Dat wordt elke dag gecontroleerd door monsternemers. Zij rijden elke dag door het gebied om op verschillende plekken een beetje water (een monster) uit de sloten te halen. Dit water wordt gecontroleerd in een laboratorium. Op die manier kan gekeken worden of het water een goede kwaliteit heeft en of je er bijvoorbeeld in kan zwemmen. Als je in de zomer bij een strandje verboden om te zwemmen ziet staan, dan komt dat doordat het waterschap de kwaliteit van het water heeft afgekeurd.
Op de site van Waterschap Zuiderzeeland kun je zien welke kwaliteit het zwemwater bij jou in de buurt heeft.
Medewerker van het waterschap neemt monsters van zwemwater.
Een van de minder leuke taken van Waterschap Zuiderzeeland is het opsporen en doden van muskusratten. Dit moet omdat muskusratten heel veel graven. Ze graven gaten en gangen in oevers en dijken. Door die gaten en gangen kunnen de oevers of zelfs dijken inzakken. Daardoor kan het water zijn gang gaan en dat is natuurlijk niet de bedoeling. De muskusrat plant zich razendsnel voort. Een vrouwtje kan tussen april en november elke 28 dagen een nest werpen, van vijf tot zeven jongen. Elke dag zijn er daarom dertien muskusrattenbestrijders op pad om de dieren te vangen. Ook mollen en beverratten (het grotere ‘broertje’ van de muskusrat) worden gevangen. Zij graven ook te veel in oevers en dijken.
Medewerker van het waterschap haalt kooi met muskusrat erin uit het water.
De verandering in het klimaat is een echte trend. Iedereen heeft het er over, de kranten staan er vol mee. Mensen hebben er misschien al wel weer een beetje genoeg van. En toch is het realiteit. De zeespiegel stijgt en het weer wordt steeds extremer. Heftige buien zijn eerder regel dan uitzondering. Waterschap Zuiderzeeland probeert zo goed mogelijk voorbereid te zijn. Daarom wordt steeds meer gezocht naar mogelijkheden om water in ons gebied goed op te vangen en af te voeren. Alleen malen is niet meer genoeg.
Bij een heftige bui wordt binnen het gebied gekeken naar een goede verdeling van het water. Het water wordt bij voorkeur vastgehouden op de plek waar het valt. Kan dit niet, dan zoekt het waterschap naar een weg om het water naar een zogenaamd bergingsgebied te brengen. Hier kan veel water geen kwaad, dit kan bijvoorbeeld grasland zijn. Daar wordt het water even ‘geparkeerd’. Op een moment waarop het kan, leidt het waterschap het water naar de gemalen en wordt het afgevoerd. Op die manier hebben zo min mogelijk mensen last van het water.
Om de extreme buien te zien aan komen, en dus voorbereid te zijn, houdt Waterschap Zuiderzeeland het weer goed in de gaten. Uiteraard door op allerlei websites te kijken, maar ook door zelf nauwe contacten te onderhouden met het KNMI. Zo worden de medewerkers van de gemalen zelfs gebeld als er een grote bui op komst is.
Hoe kun je water ergens vasthouden of naar toe leiden? Dit kan door stuwen. Een stuw (zie foto hiernaast) is een vaste of beweegbare constructie. Zonder stuwen stroomt al het water naar het laagste punt van de polder. Een stuw kan dit tegenhouden en water naar een ander punt leiden. Op de website van Waterschap Zuiderzeeland kun je bekijken welke stuwen er in de Noordoostpolder staan. http://www.zuiderzeeland.nl/voldoende_water/stuwen_in_flevoland
Om water goed door een gebied te kunnen laten stromen, is het belangrijk dat sloten en vaarten goed onderhouden worden. In een sloot waar heel veel riet groeit, stroomt het water niet zo lekker. De oevers moeten gemaaid worden en goed onderhouden. Ook hiervoor heeft het waterschap mensen in dienst. Zij zorgen er voor dat de sloten er goed bijliggen. Ook controleren zij agrariërs. Veel sloten worden namelijk door agrariërs zelf onderhouden.
Het waterschap vindt het belangrijk om de natuur in Flevoland te versterken. Daarom doen we veel moeite om oevers zo in te richten, dat het voor dieren en planten goed toeven is. Voorheen ging de overgang van water naar land recht omhoog. Nu zorgen we ervoor dat de oever schuin afloopt, waardoor beestjes makkelijker in en uit het water kunnen. Ook helpen we natuurorganisaties om rond watergangen in natuurgebieden natte natuur te maken. Langs de sloten komen dan poeltjes of drassige gebieden. Hierdoor trek je weer heel andere beestjes en planten aan.
Op de dijken wordt veel gedaan met de begroeiing, deze wordt op een natuurlijke manier beheerd, waardoor een kruidenrijke begroeiing ontstaat. Het maaien en hooien wordt hierop afgestemd.
Water en natuur bij Schokland.
Een andere grote investering in de natuur zijn de Individuele Behandeling Afvalwater installaties (IBA). Dit zijn mini zuiveringen die het waterschap aanlegt in het buitengebied. Dit is een groot project. Veel mensen in het buitengebied zijn niet aangesloten op de riolering, omdat ze te ver van een zuivering af wonen. Zij hebben een septictank voor hun afvalwater. Deze septictank maakt het water niet echt schoon. Een IBA doet dat wel, vandaar dat het waterschap heeft besloten om bij veel huizen in het buitengebied de septictank weg te halen en er een IBA neer te leggen.
