Internet in de bodem

Zoals in m’n vorige blog al gesteld neemt de bodem een centrale plek in het Actieplan Bodem en Water (ABW)BW Flevoland. En dan gaat het niet alleen om bodemverdichting, maar ook om bodemvruchtbaarheid met voldoende organische stof. Ik zou dat zelfs willen verbreden naar ‘bodemgezondheid’. Een gezonde bodem als basis voor een gezonde bedrijfsvoering.

In een gezonde, vitale bodem krioelt het van het bodemleven. In een schep bodem tref je miljarden organismen aan. Het bodemvoedselweb speelt een cruciale rol bij de afbraakprocessen in de bodem, het vrijmaken van voedingsstoffen uit organische stof en het weer vormen van nieuwe organische stof. Het helpt bij de opbouw van de bodemstructuur. De boeren die meegedaan hebben aan het ABW project “Zicht op bodemstructuur” hebben dit, in de door hen zelf gemaakte profielkuilen, kunnen aanschouwen.

Nuttige bacteriën

Zolang de nuttige bacteriën, wormen, aaltjes, schimmels, en wat zoal meer, in de ondergrond de overhand hebben, gedijt het gewas wat erop groeit doorgaans ook goed. Het is zelfs minder vatbaar voor ziektes, omdat het zich beter kan weren tegen plagen. Vergelijk het met ons eigen afweersysteem en de nuttige bacteriën op met name onze huid en in onze darmen. In de bodem vinden ook bijzondere processen plaats, waarover steeds meer bekend wordt. Neem bijvoorbeeld de symbiose tussen planten en ondergrondse Grondschimmeldraden, waarvan beide een wederzijds voordeel hebben. De schimmels profiteren van het feit dat de plant in staat is tot fotosynthese, oftewel met behulp van zonlicht, CO2 en water, suikers kan produceren. De schimmels helpen op hun beurt de plant door de beschikbaarheid van mineralen en voedingsstoffen uit de bodem te vergroten. Het netwerk van schimmeldraden vergroot als het ware het vermogen van de eigen wortels om voedingsstoffen op te nemen. Maar ze kunnen nog iets, waar we tot voor kort geen idee van hadden. Althans voor mij, als zijnde biologe van origine, was het nieuw. Bovengronds was al langere tijd bekend dat de meeste planten die aangevallen worden door plaagorganismen een ingenieus eigen verdedigingsmechanisme hebben. Ze kunnen zelfs door geurstoffen te produceren, die als een soort SOS-signalen fungeren, andere planten inseinen dat er gevaar dreigt. Een bekend voorbeeld is de sperzieboon, die wanneer hij belaagd wordt door spintmijten, een geurstof afgeeft die roofmijten als natuurlijke vijand van de spintmijt aantrekt. Hij seint daarbij ook de omliggende planten in, zodat ze zich tijdig kunnen verdedigen.

Internet in de bodem

Maar wist u dat planten ook via de ondergrondse schimmeldraden met elkaar kunnen coPlantenmmuniceren als er bovengronds gevaar door vraat en dergelijke dreigt? Een soort internet in de bodem dus. Nog een reden derhalve om de natuurlijke processen in de bodem zo min mogelijk te verstoren en waar nodig te versterken. Geïntegreerde gewasbescherming, waarbij ziekten en plagen in het gewas worden voorkomen door de natuurlijke afweer een kans te geven, maakt hier al gebruik van en wordt steeds populairder. Als waterschaps-bestuurder ben ik uiteraard blij als boeren kiezen voor een bedrijfsvoering met oog voor een gezonde, vitale bodem en tegelijkertijd zelf profijt hebben van een goede gewasopbrengst en –kwaliteit. Minder middelengebruik leidt tot een betere bodembiodiversiteit én waterkwaliteit en het levert nog wat op ook. Niet alleen voor mens en milieu maar in veel gevallen ook voor de portemonnee van de boeren. Een gezond bodem- en watersysteem kan tegen een stootje en vormt zo de basis voor een toekomstbestendige, duurzame landbouw. Communiceert u het bovengronds verder?