Henk Tiesinga: de agrarisch ondernemer die dijkgraaf werd
Het is oudejaarsnacht en het jaar 2000 is net begonnen. Henk Tiesinga (1949 – 2023) en zijn vrouw rijden over de A6 terug naar hun boerderij in Bant. Een paar uur eerder tekende Tiesinga op het provinciehuis in Lelystad de papieren voor zijn beëdiging als dijkgraaf van een waterschap dat nog niet eens officieel bestaat: Zuiderzeeland. De komende dertien jaar zou Tiesinga dat waterschap vormgeven en op de kaart zetten. “Je moet altijd eerst wat brengen voordat je wat krijgt.”
Als Tiesinga en zijn vrouw die nacht naar huis rijden ligt er op de achterbank een olielantaarn. De dijkgraaf kreeg die kort na zijn installatie; het is een knipoog naar de mogelijke stroomuitval door de millenniumbug. Die lantaarn krijgt thuis een plek op zijn werkkamer. Toen we hem in 2023, een paar maanden voor zijn overlijden, spraken over zijn lange staat van dienst in de wereld van het water stond die lantaarn daar ook nog.
Die watercarrière begon eigenlijk al toen hij zich in 1972 als akker- en tuinbouwer in de Noordoostpolder vestigde. Hij had een opleiding aan de Agrarische Hogeschool in Leeuwarden afgerond en studeerde op dat moment Bestuurs- en Milieurecht in Wageningen. Maar zijn vader werd ziek en zijn ouders hadden hulp nodig op de boerderij.
Als agrarisch ondernemer leerde Tiesinga al snel hoe het water zich gedroeg; hoe hij op de goede manier kon samenwerken met de sloten, de vaarten en de bodem. Dat was kennis die hij later als dijkgraaf goed kon gebruiken. Toen het waterpeil rond Schokland een keer niet klopte en de organisatie aarzelde om het aan te passen, dreigde hij: “Als het vrijdag niet gebeurd is, kom ik maandag met de greppelfrees. Die heb ik zelf in de schuur staan.” Met zo’n machine frees je sleuven in het land, zodat het water sneller wegstroomt. “Nou, toen was het snel gebeurd”, zei hij daar in 2023 lachend over.
Fuseren
In 1993 werd Tiesinga dijkgraaf van Waterschap Noordoostpolder. Hij was via de LTO en het CDA in de bestuurlijke wereld terechtgekomen. Tiesinga wist in 1993 al dat het kleine waterschap van de Noordoostpolder niet zelfstandig kon blijven.
Kort na zijn aantreden ging hij daarom in gesprek met de bestuurders van Heemraadschap Fleverwaard en het Zuiveringsschap West-Overijssel, de twee andere waterbeheerders in het gebied. De provincie had verschillende modellen uitgewerkt. De drie dijkgraven kozen samen voor de meest vergaande optie: één waterschap voor heel Flevoland en een paar delen van Overijssel en Friesland. Of, zoals Tiesinga dat later in het radioprogramma De plek zou zeggen: Flevoland, “Met een paar stukkies ouwe land erbij”.
Verbinden en vooruitkijken
Dat Tiesinga van dit nieuwe waterschap de dijkgraaf zou worden, was niet vanzelfsprekend. Hij solliciteerde, net als 97 andere mensen en kreeg uiteindelijk de meeste stemmen. Zijn vrouw herinnert zich de spannende tijd rondom de sollicitatie. “Hij keek er echt naar uit om wat van die fusie te maken, dat vond hij een prachtig mooie uitdaging”, vertelde ze ons in 2025.
Tiesinga smeedde van de drie organisaties één waterschap. De eerste jaren waren niet makkelijk. De medewerkers van de drie voorgangers hadden elk hun eigen werkwijze en gewoontes. Tiesinga ging daar nuchter mee om en probeerde een verbinder te zijn. “Als mensen niet functioneren op een bepaalde plek, moet je ze niet wegschoppen”, zei hij. “Dan moet je ze op de gang zetten en gaan praten: waar is wel een goede plek voor je?”
Hij richtte de Watertafel op, een overleg waar burgemeesters, de commissaris van de Koning, regionale bestuurders met water in hun portefeuille en het waterschapsbestuur samenkwamen om te praten over water. Ook stond hij aan de wieg van de IJsselmeergroep: een samenwerking van alle waterschappen rondom het IJsselmeer. Zijn motto: “Overal waar water is, hebben wij een functie. Waar geen water is niet.”
Moeilijkere tijden
Het ging dijkgraaf Tiesinga niet altijd voor de wind. Zo ontstond er in 2006 een bestuurscrisis door aangepaste Europese regelgeving. Europa eiste dat waterschappen overtredingen zouden doormelden, waardoor boeren gekort konden worden op Europese subsidies. Zes bestuursleden uit de agrarische hoek vonden dat onacceptabel en stapten op. Een unicum in de waterschapsgeschiedenis. Tiesinga probeerde te bemiddelen, maar de zes waren niet te vermurwen. “Dat was een beroerde tijd”, zei hij toen we hem in 2023 spraken over deze “opstand van de landbouw”.
Ook in 2011 had hij het even lastig. Tiesinga kwam toen in opspraak als voorzitter van de Koepel Windenergie Noordoostpolder. Er zou sprake zijn van belangenverstrengeling bij het verstrekken van vergunningen voor windmolens in het IJsselmeer. Een onafhankelijk onderzoeksrapport stelde echter dat de dijkgraaf integer had gehandeld.
Burgemeester
Tiesinga was zeer maatschappelijk betrokken. Van 2009 tot 2011 was hij lid van de Eerste Kamer voor het CDA, waar hij zich bezighield met waterbeheer en natuurbeleid. Hij zat in het bestuur van de Unie van Waterschappen en zette zich ook in voor de stichting H2O-partners Sumatra, die daar na de tsunami vanuit de Nederlandse watersector hulp bood.
Bij zijn vertrek als dijkgraaf in oktober 2013 werd Tiesinga benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau. Onder zijn leiding was Waterschap Zuiderzeeland gegroeid van een uitvoerende beheerorganisatie naar een moderne netwerkorganisatie. Zijn opvolger werd Hetty Klavers, die het waterschap tot op de dag van vandaag leidt.
Na zijn afscheid als dijkgraaf in 2013 bleef Tiesinga actief. Hij werd voorzitter van de stichting Pioniers van de Toekomst, een duurzaamheidsorganisatie in de Noordoostpolder. En in 2018, op zijn 69e, was hij nog een paar maanden waarnemend burgemeester van de gemeente Noordoostpolder. Een paar maanden voor zijn overlijden kreeg Tiesinga de Gouden Kiekendief (opent in nieuw tabblad). Dat is een onderscheiding die de provincie Flevoland uitreikt aan mensen die hebben bijgedragen aan de ontwikkeling van de provincie. Tiesinga kreeg de prijs “vanwege zijn grote bijdragen aan de provincie op het gebied van duurzaamheid, energie en fauna”.
Henk Tiesinga overleed op 12 augustus 2023 in Bant, 74 jaar oud. Bij zijn herdenking in de Eerste Kamer zei voorzitter Jan Anthonie Bruijn: “Henk Tiesinga was een verbinder; kundig, gedreven, en vol enthousiasme, zowel in zijn werk als akkerbouwer als in zijn bestuurlijke en politieke werk.” En op onze website schreven dijkgraaf Hetty Klavers en secretaris-directeur Wouter Slob: “Zijn inzet en pionierswerk is van onschatbare waarde geweest. Hij zal altijd verbonden blijven aan ons waterschap.”