Sluitgat Noordoostpolder

De plek waar de dijk rond de Noordoostpolder werd gesloten, heet tegenwoordig het Sluitgat en ligt ter hoogte van de Sluitgatweg op de Zuidermeerdijk. Het Sluitgat werd op 13 december 1940, om 13.52 uur gesloten.

Na het sluiten van de dijkenring kon het water dat binnen de dijken stond, uitgepompt worden. Gemaal Buma bij Lemmer en gemaal Smeenge bij Kraggenburg hebben samen de polder drooggelegd. Op 9 september 1942 vielen de laagste delen van de polder droog. Daarom wordt die datum aangehouden als het moment van droogvallen van de Noordoostpolder; de eerste IJsselmeerpolder!

Sluitgat Noordoostpolder _ bron canonnoordoostpolder

Droogmalen

Door harde westenwind in 1940 was de waterstand in de polder circa dertig centimeter hoger dan de ingenieurs van Zuiderzeewerken hadden gewenst. Er werd daarom na het sluiten van de dijk anderhalf miljard liter water extra ingesloten. De drie gemalen Buma, Smeenge en Vissering zouden het water uit de polder pompen. Helaas was door de Tweede Wereldoorlog alleen het elektrisch gemaal Buma bij Lemmer klaar om aan deze klus te beginnen. Later heeft het elektrisch gemaal Smeenge bij Kadoelen meegewerkt aan het droogmalen van de Noordoostpolder. De drooglegging duurde door de oorlogsomstandigheden bijna een jaar langer dan gepland. In totaal heeft het, na de dijksluiting, bijna twee jaar geduurd om de Noordoostpolder droog te leggen.

Oorlog

Het dieselgemaal Vissering bij Urk was door de oorlogsomstandigheden veel later gebruiksklaar. Daarom heeft dit gemaal niet meegedaan om de polder droog te malen. Daarnaast was er door de omstandigheden in de oorlog vaak te weinig elektriciteit beschikbaar. Hierdoor was het lastig om de polderpeilen, na de drooglegging, op het juiste niveau te houden. Er waren tijdelijk hogere waterstanden. De gebieden die al bewerkt waren voor de landbouw werden daarom beschermd door tijdelijke kades. Na de Tweede Wereldoorlog zijn de drie hoofdgemalen volledig in bedrijf gekomen om de Noordoostpolder droog te houden.

Aanleg greppels en sloten

De gebieden in het oostelijke deel van de Noordoostpolder liggen hoger dan de westelijke delen. Zodra er een gebied droogviel begonnen mannen met het graven van greppels. Door gebrek aan brandstof, moesten zij veel greppels met de hand graven. Uiteindelijk is het merendeel van de kavelsloten met de hand gegraven. Veel onderduikers hebben hier in de Tweede Wereldoorlog aan gewerkt. Daarom noemde men de Noordoostpolder toen het Nederlands Onderduikersparadijs, oftewel NOP.

Huidige bemaling

De drie gemalen in de Noordoostpolder zijn inmiddels gemoderniseerd. Gemaal Vissering functioneert tevens als warmtekrachtcentrale, een uniek concept. De totale bemalingscapaciteit van de Noordoostpolder is nu goed om een hoeveelheid water van circa zeven miljoen kuub water per dag uit te malen. Dit is te vergelijken met circa vijftien millimeter neerslag in 24 uur. Waterschap Zuiderzeeland beheert onder andere de waterpeilen en de gemalen in de Noordoostpolder, zodat we droge voeten in deze polder hebben en houden.

luitgat Noordoostpolder