4500 voor Christus - Swifterbantcultuur

Zoals het IJsselmeer, het Markermeer en de provincie Flevoland er nu uitzien, zo is het niet altijd geweest. Door de duizenden jaren heen, was er soms land en dan weer een tijdje zee. Dat kwam doordat het klimaat in die duizenden jaren nogal eens veranderde.

oude werktuigenVoordat de polders van Flevoland door mensen werden gemaakt, was hier water. Maar eerder was er ook weer land, waar toen al mensen woonden. Rond Swifterbant, in Oostelijk Flevoland, zijn in de grond resten van oude huizen en dorpen (een nederzetting) gevonden. Ook vond men nog een goed bewaard gebleven skelet. Kort geleden is zelfs ontdekt dat hier in die tijd kleine akkers werden bewerkt. Zo’n 4500 jaar voor Christus leefden dus al mensen in wat nu Flevoland is. We noemen dit: de Swifterbantcultuur.

Zuiderzee

Na stijging van het water ontstond later een meer. De Romeinen noemden dat: het ‘Flevum’, of ‘Flevomeer’. Rond het jaar 1200 ontstond de Zuiderzee, met een grote doorgang naar de Waddenzee. In deze zee lagen de eilanden Urk en Schokland. De mensen die hier woonden hielden zich vooral bezig met de visserij. Schepen die vanuit het noorden naar Amsterdam gingen, voeren langs Urk en het gebied dat nu Lelystad is. Rond 1850 werd nog een kunstmatig eiland, Kraggenburg, aangelegd met een lichtwachterswoning. Dit eiland lag aan het einde van twee dammen. Deze werden aangelegd om Zwolle over het water bereikbaar te houden.

Werelderfgoed

In de 19e eeuw steeg het water steeds meer. Schokland kwam dieper en dieper in het water te liggen. In 1859 werd het eiland ontruimd. Er bleef slechts een handvol gebouwen op het eiland over: de pastorie, een kerk, enkele woningen met een paar schuurtjes en de lichtwachterswoning. Urk bleef een eiland totdat in 1939 de dijk naar Lemmer klaar was. De dijk werd aangelegd voor de Noordoostpolder. In het landschap is nog goed te zien dat Urk en Schokland eilanden waren. Ze liggen ook nu nog hoger dan het land eromheen. Schokland is zelfs ‘werelderfgoed’. Om de geschiedenis en het eiland te beschermen is het waterpeil rond een groot deel van Schokland verhoogd. Dit zorgt ervoor dat het eiland niet wegzakt en geeft de natuur de kans om zich te ontwikkelen.

Opgravingen van botten van dieren die dateren uit 4500 jaar vóór Christus (Foto: fotocollectie Museum Schokland)

Fotobijschrift: Opgravingen van botten van dieren die dateren uit 4500 jaar vóór Christus (Foto: fotocollectie Museum Schokland)


opgraving menselijk geraamte

Een opgraving van een menselijk geraamte duidt erop dat er zo'n 6500 jaar geleden mensen leefden in het gebied rond Swifterbant. (Foto: Nieuw Land Erfgoedcentrum, Lelystad)