Baggeren

Het verwijderen van baggerspecie uit watergangen is een van de maatregelen die Waterschap Zuiderzeeland neemt om te zorgen voor schoon en voldoende water. Na het baggeren hebben de watergangen weer voldoende diepgang, waardoor water goed aan en afgevoerd wordt en dieren en planten er beter in kunnen leven.

Waarom baggeren?

Doordat gronddeeltjes en plantenresten naar de bodem zakken, ontstaat er een laag baggerspecie. Een dunne laag baggerspecie op de bodem is geen probleem, maar een dikke laag baggerspecie zorgt ervoor dat de watergang te ondiep wordt. Onder invloed van teveel meststoffen, neemt de diepte van de laag baggerspecie toe. Het gevolg is dat er minder water door de watergang kan stromen. Dit levert met name problemen op in extreem natte en droge periodes. Ook kan de natuur van een dikke laag baggerspecie hinder ondervinden. Ondiep water warmt in warme periodes snel op waarbij zich situaties met zuurstofgebrek kunnen voordoen met mogelijk massale vissterfte, botulisme of het ontstaan van blauwalg als gevolg.

Voorbereidingen baggeren

Eerst wordt de dikte van de laag baggerspecie opgemeten. Zo wordt bekeken of het daadwerkelijk nodig is om te baggeren en hoeveel bagger er verwijderd moet worden. In de legger staat hoe diep het water moet zijn. Als uit peilingen blijkt dat er sprake is van verondieping, dan moeten baggerwerkzaamheden worden uitgevoerd.

Vervolgens moet de kwaliteit van de baggerspecie worden bepaald. Hiervoor maken we gebruik van de waterbodemkwaliteitskaart. Deze kaart, gebaseerd op de chemische analyse van honderden uit het ons gehele beheergebied afkomstige waterbodemmonsters, geeft aan waar schone baggerspecie te verwachten is en waar rekening gehouden moet worden met verontreinigingen. Verontreinigde baggerspecie mag namelijk niet zomaar op de oever worden gelegd, maar moet naar speciale depots worden gebracht.

Als alle onderzoeken zijn verricht wordt er een werkomschrijving gemaakt voor de aannemer waarna het werk aanbesteed kan worden. Bij de uitvoering van het werk wordt zoveel mogelijk rekening gehouden met zaken als overlast voor omwonenden, veiligheid, milieu en eventueel aanwezige beschermde planten en dieren. We doen dit bijvoorbeeld door het voorschrijven van: verplichte transportroutes, werktijden, verkeersmaatregelen, milieueisen voor in te zetten machines en voertuigen, inventarisaties op het gebied van flora en fauna.

Hoe baggeren?

Baggeren kan op verschillende manieren gebeuren. Welke methode gekozen wordt is afhankelijk van de breedte van de watergang en de beschikbare ruimte langs de oever. De meest voorkomende methoden zijn:

  • Een kraan graaft de baggerspecie uit, eventueel na droogleggen van de watergang, vrachtwagens voeren baggerspecie af.
  • Er wordt gebruik gemaakt van een schuifboot (onderwaterbulldozer). De boot schuift de baggerspecie onder water naar één plek waar een kraan vanaf de oever de baggerspecie opschept en het vervolgens met vrachtwagens wordt afgevoerd.
  • De baggerspecie wordt met een zuigerbootje weggezogen en via transportleidingen in een ontwateringsdepot gespoten.

Waar gaat de bagger heen?

Bij baggeren denken veel mensen al snel van vervuilde baggerspecie. In Flevoland is de baggerspecie
die uit de watergangen wordt gehaald over het algemeen van goede kwaliteit. Dat betekent dat het niet naar een apart vuilbaggerdepot hoeft te worden gebracht. Als er voldoende ruimte op de aan de watergang grenzende percelen is, kan het daar op verspreid worden, waarna het ingezaaid wordt. Langs de meeste
watergangen in stedelijk gebied in Flevoland is die ruimte er echter niet.

De baggerspecie wordt dan afgevoerd naar een baggerspeciedepot waar het ingedroogd wordt en vervolgens bijvoorbeeld gebruikt kan worden in geluidswallen, plantsoenen of wegbermen. Een van de plekken waar de baggerspecie uit Flevoland naar toe gaat is de Vaartplas Dit is een oude zandwinput die uit ecologische overwegingen verondiept wordt. De Vaartplas is eigendom van Staatsbosbeheer. Door de plas te verontdiepen met baggerspecie, is een andere natuurontwikkeling mogelijk. Bij de baggerspecie uit bebouwde kommen in de Noordoostpolder, Urk en De Friese Meren zorgt de aannemer zelf voor een verwerkingsmogelijkheid. De verwachting is dat baggerwerkzaamheden ongeveer één keer per zeven jaar uitgevoerd worden.

Wat merken omwonenden ervan?

Tijdens het baggeren kan het zijn dat omwonenden tijdelijk hinder ondervinden van de werkzaamheden.
Denk hierbij bijvoorbeeld aan tijdelijke geluidsoverlast door het vervoer per vrachtwagen. Ook kunnen bepaalde wegen tijdelijk afgezet worden. Het waterschap en de gemeenten proberen zoveel mogelijk onveilige situaties en overlast te voorkomen.

Wat is het resultaat?

Na het baggeren zijn de watergangen dieper en schoner. Naast de baggerspecie wordt ook ander vuil (fietsen, plastic, hout, puin, etc.) wat op de bodem ligt, verwijderd. Het diepere en schonere water is behalve voor een goede en snelle doorstroming van het water, ook goed voor de natuur. Het diepe water is namelijk minder gevoelig voor temperatuurschommelingen. Geleidelijk zullen planten, vissen en watervogels terugkeren.