Gemaal Smeenge
De Noordoostpolder is 48.000 ha groot en verdeeld in een Hoge en Lage afdeling. Gemaal Smeenge pompt het overtollige water weg van de Hoge Afdeling van de Noordoostpolder. Dit gebied is 9.000 ha groot en ligt ten oosten van de lijn Blokzijl-Marknesse-Schokland.
Geschiedenis
Gemaal Smeenge werd op 22 april 1941 in gebruik genomen. Op 9 september 1942 viel de Noordoostpolder droog, mede door het malen van gemaal Buma. Er is circa 1.500 miljoen m3 water uit de polder verwijderd, waarvan circa 375 miljoen door Smeenge.
Gemaal Smeenge is vernoemd naar de liberaal mr. H. Smeenge, één van de grote voorvechters (en later ondervoorzitter) van de in 1885 opgerichte Zuiderzeevereniging. Deze vereniging deed onderzoek naar de inpoldering van de Zuiderzee, de Wadden en de Lauwerszee.
Het gemaal
Gemaal Smeenge staat in Kraggenburg en pompt water uit de Noordoostpolder naar het Kadoelermeer. Zelfs op dagen dat het niet regent moet het gemaal water uit de polder pompen. Dit komt doordat er altijd water vanuit de bodem omhoogkomt. Dit noemen we kwelwater.
Om droge voeten te houden, hebben we afspraken gemaakt over hoe hoog het water in de vaarten mag staan. In de Noordoostpolder is dit voor de lager gelegen gebieden –5,70 meter NAP en voor de hoger gelegen gebieden –4,50 meter NAP. Smeenge pompt jaarlijks maar liefst 25 miljoen m3water weg. Dit staat gelijk aan ongeveer 10.000 olympische zwembaden.
De werking
De gemalen zijn als het ware in de dijk geplaatst. Het water uit de polder pompen, gaat niet vanzelf. Daarvoor moet het water eerst bijna vier meter omhoog gepompt worden. Hiervoor zijn grote pompen nodig waarvan Smeenge er twee in het totaal heeft. Deze zijn aangesloten op de Zwolse Vaart en kunnen elk maar liefst 620 m3 water per minuut wegpompen.
Vervolgens stroomt het water via grote gangen (perskokers) het Kadoelermeer in. Deze gangen zijn zo groot dat je er zelfs met een auto doorheen kan rijden. Om te voorkomen dat het water terugstroomt, zitten er grote kleppen (terugslagkleppen) in die gang. De pompen gaan automatisch aan als de waterstand te hoog is. Voor gemaal Smeenge is dit –4,50 meter NAP.
Weetjes
Het gebouw is in opdracht van de Dienst der Zuiderzeewerken door de Haagse architect D. Roosenburg ontworpen in functionalistische stijl.
Dit is het enige gemaal van Waterschap Zuiderzeeland dat een schroefpomp heeft. De opstelling van de pomp en de aandrijving staan onder een hoek van 45 graden (zie foto rechts).
