1200 - Ontstaan eerste waterschappen

In de vroege Middeleeuwen was West-Nederland een drassig veengebied. Om de grond te kunnen bewerken en om er te kunnen wonen, moest de grond watervrij gemaakt worden. Dit en de aanleg van dijken, sloten en vaarten regelden de mensen zelf met hun dorp of buurt. Het bestuur van de buurtschappen besliste in die tijd wat er moest gebeuren met het water. De dorpsbewoners, of beter de eigenaren van de grond, voerden dat werk meestal zelf uit.

peilschaal

Vanaf de 11e eeuw veranderde dat: de eigenaren van het land woonden vaak niet meer in de dorpen. Ze woonden in de stad en verpachtten de grond aan boeren. De boeren mochten dan de grond gebruiken, maar moesten daarvoor een bedrag aan de eigenaar betalen. De eigenaren van de grond hadden niet altijd meer dezelfde belangen als de dorpsbewoners. Zij wilden alleen maar geld verdienen aan hun land, terwijl de dorpen goede oogsten wilden en bescherming tegen het water.

Democratisch bestuur

In de 13e eeuw gingen mensen die belang hadden bij goed waterbeheer samenwerken. Toen ontstonden de eerste waterschappen. Mensen werkten samen om het land watervrij te houden en ze bleken ook goed samen te kunnen overleggen. Zo ontstond een bestuur. De waterschappen hadden het eerste democratisch gekozen bestuur van Nederland.

De waterschappen zijn door de jaren heen steeds groter geworden. Ongeveer veertig jaar geleden waren er nog duizenden. Anno 2007 zijn dat er nog 26. Hun werkgebieden zijn dus ook veel groter geworden. Het waterbeheer is, door veel Nederlandse en ook buitenlandse regels, veel moeilijker geworden dan vroeger.

Flevoland

In Flevoland bestaan sinds 1986 waterschappen. Daarvoor werd het waterbeheer geregeld door het Rijk (Rijksdienst voor de IJsselmeerpolders). Waterschap Zuiderzeeland bestaat sinds 2000 en heeft zijn kantoor in Lelystad. De burgemeester van het waterschap heet de dijkgraaf. Hij of zij wordt ook wel watergraaf of voorzitter genoemd. Het waterschap gaat niet alleen over de hoeveelheid water in sloten en vaarten, maar ook of dit schoon is. Het waterschap werkt hierbij vaak samen met de provincie, gemeenten en andere organisaties in Flevoland.

Deze kaart uit de Middeleeuwen toont aan dat West-Nederland een drassig veengebied was
Fotobijschrift: Deze kaart uit de Middeleeuwen toont aan dat West-Nederland een drassig veengebied was. Opvallend is dat Nederland vanuit het westen in beeld is gebracht. (Kaart: Nieuw Land Erfgoedcentrum , Lelystad)